Cục Hàng không Việt Nam vừa đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với các chuyến bay nội địa, trong đó chặng Hà Nội - TP.HCM (đường bay đông khách nhất cả nước) dự kiến mức phụ thu 311.000 đồng mỗi chiều.
Từ cuối tháng 2 đến nay, căng thẳng quân sự tại Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 biến động mạnh nhất nhiều năm. Chỉ trong hai tuần, giá tại khu vực châu Á đã vượt mốc 200 USD/thùng, tăng hơn 100% so với trước xung đột và đến nay vẫn neo ở vùng đỉnh, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Trong bối cảnh đó, chi phí khai thác của các hãng bay bị đội lên đáng kể, đặc biệt khi nhiên liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành. Trước áp lực này, Cục Hàng không cho rằng cần có cơ chế phản ứng nhanh và linh hoạt hơn so với việc điều chỉnh giá vé trần.
Kích hoạt phụ thu khi giá dầu từ 100 USD/thùng
Theo đề xuất, phụ thu nhiên liệu sẽ được áp dụng khi giá Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng, với các bậc điều chỉnh theo bước 10 USD. Mức giá cơ sở được tính toán là 90 USD/thùng – tương đương mặt bằng trung bình hai năm gần đây mà các hãng có thể cân đối hoạt động.
Cách tính phụ thu dựa trên phần chi phí nhiên liệu tăng thêm so với mức cơ sở, sau đó phân bổ theo từng nhóm đường bay nội địa. Với chặng Hà Nội - TP.HCM, mức đề xuất 311.000 đồng/chặng được đánh giá thấp hơn đáng kể so với tham chiếu quốc tế. Ví dụ, chặng bay Nhật Bản - Hàn Quốc có thời gian bay tương đương, mức phụ thu có thể chênh tới khoảng 1,1 triệu đồng/chặng khi giá nhiên liệu tăng mạnh.
Đáng chú ý, cơ chế này được thiết kế theo hướng chia sẻ gánh nặng chi phí giữa doanh nghiệp và hành khách theo tỷ lệ 50-50.
Giải pháp tình thế, chỉ áp dụng trong ngắn hạn
Cục Hàng không nhấn mạnh, phụ thu nhiên liệu không phải là điều chỉnh giá vé cơ bản mà chỉ là biện pháp tạm thời nhằm ứng phó với biến động bất thường của thị trường dầu mỏ.
Thời gian áp dụng dự kiến khoảng 3 tháng, đủ để các hãng vượt qua giai đoạn chi phí tăng đột biến nhưng không tạo áp lực dài hạn lên mặt bằng giá. Cơ chế này cũng có thể linh hoạt điều chỉnh hoặc bãi bỏ ngay khi giá nhiên liệu hạ nhiệt.
So với phương án tăng giá trần vé máy bay, phụ thu được đánh giá có ưu điểm “mềm” hơn, giúp giảm phản ứng từ thị trường và dư luận. Đồng thời, do áp dụng trong thời gian ngắn, tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được cho là hạn chế, không gây hiệu ứng lan tỏa rộng sang các nhóm hàng hóa khác.
Cơ quan quản lý cũng cho rằng đây là giải pháp phù hợp trong bối cảnh biến động giá nhiên liệu mang tính chu kỳ và khó dự đoán, giúp duy trì hoạt động vận tải hàng không mà vẫn đảm bảo cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tuy vậy, hiện cơ chế phụ thu nhiên liệu vẫn chưa có hành lang pháp lý cụ thể. Vì vậy, Cục Hàng không đã kiến nghị cấp có thẩm quyền ban hành nghị quyết cho phép áp dụng, đồng thời giao các bộ ngành liên quan hướng dẫn triển khai, đảm bảo công khai, minh bạch và bám sát diễn biến thực tế của chi phí nhiên liệu.
