Vì thế, việc UBND TP Hà Nội vừa đưa ra Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước để lấy ý kiến đóng góp cho thấy tư duy quản trị đô thị đã chuyển từ "mở rộng" sang "nâng cao chất lượng". Trong đó, TP Hà Nội đề xuất thí điểm thiết kế các tuyến đường cảnh quan tại khu vực trung tâm, gồm: Thanh Niên, Tràng Tiền và Hoàng Diệu. Các tuyến đường này đều mang giá trị đặc trưng về cảnh quan, lịch sử và chức năng đô thị.
Thiết kế tuyến phố cảnh quan Tràng Tiền
Tuyến đường Thanh Niên nằm giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch, kết hợp hài hòa giữa cây xanh và mặt nước. Việc tăng cường thảm cỏ ngăn cách giao thông với lối đi bộ, bố trí ghế ngồi nhìn ra hồ, trồng cây đa tầng, đa tán không chỉ cải thiện vi khí hậu mà còn biến nơi đây thành không gian công cộng chất lượng cao, phục vụ sinh hoạt, nghỉ ngơi và du lịch.
Với tuyến đường Tràng Tiền - phố thương mại, dịch vụ và du lịch tiêu biểu, thách thức nằm ở quỹ đất hạn chế và vỉa hè hẹp. Việc TP Hà Nội đề xuất bổ sung cây xanh phù hợp, không che khuất mặt tiền, đồng thời khuyến khích trồng cây, hoa tại ban công, lô gia cho thấy cách tiếp cận linh hoạt, tôn trọng đặc thù kiến trúc - kinh doanh. Đường Tràng Tiền xanh hơn sẽ góp phần làm mềm không gian đô thị, nâng cao trải nghiệm của người dân và du khách mà vẫn giữ được vẻ cổ kính, sầm uất vốn có.
Trong khi đó, tuyến đường Hoàng Diệu là không gian giàu giá trị lịch sử, văn hóa với nhiều cổ thụ gắn bó lâu đời. Dù chủng loại cây chưa đồng nhất và thiếu sắc hoa theo mùa nhưng đây lại là "di sản xanh" quý giá của thủ đô. Việc tăng cường thảm cỏ, tổ chức cây xanh đa tầng và bổ sung hoa cần được thực hiện thận trọng, trên nguyên tắc bảo tồn; tránh can thiệp thô bạo, làm mất đi cảnh quan đặc trưng đã in sâu trong ký ức đô thị Hà Nội.
Ở tầm nhìn dài hạn - đến năm 2045, đề án nêu trên đặt mục tiêu phát triển hệ thống cây xanh gắn với cấu trúc đô thị đa cực, hành lang xanh - mặt nước và các đô thị vệ tinh. Với khu vực nội đô - nơi mật độ xây dựng cao và quỹ đất cây xanh hạn chế, định hướng ưu tiên bảo tồn, nâng cao chất lượng các không gian xanh hiện hữu như hồ Gươm, hồ Tây, hồ Trúc Bạch, công viên, vườn hoa, cây xanh đường phố là lựa chọn phù hợp và khả thi.
Hà Nội hiện sở hữu hệ thống cây xanh đồ sộ với hàng trăm ngàn cây tỏa bóng mát, trong đó có hơn 8.000 cổ thụ - những "chứng nhân sống" của lịch sử đô thị. Việc xây dựng các tuyến phố cảnh quan, nếu được nhân rộng, sẽ góp phần cải thiện môi trường sống, giảm ô nhiễm, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời định hình hình ảnh một thủ đô xanh, sạch, văn minh.
Quan trọng hơn, đây là cơ hội để Hà Nội dung hòa giữa việc phát triển hiện đại với bảo tồn di sản, giữa nhu cầu tăng trưởng với gìn giữ hồn cốt văn hóa. Những tuyến phố cảnh quan không chỉ làm đẹp thành phố mà còn nuôi dưỡng ký ức, bản sắc và chất sống riêng để Hà Nội ngàn năm tuổi xanh hơn, bền vững hơn trong tương lai.
