Tái cấu trúc đô thị Hà Nội: Thấp thỏm 'đi - ở'

Để tái cấu trúc đô thị theo Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, UBND TP Hà Nội đặt mục tiêu di dời khoảng 861.000 dân khỏi các khu vực trọng điểm như ven sông Hồng, phố cổ và trong Vành đai 3 theo lộ trình hai giai đoạn đến năm 2045.

Dù được xác định là bước ngoặt lịch sử để tái cấu trúc đô thị, việc di dời 861.000 người dân khỏi các khu vực trọng điểm như phố cổ, ven sông Hồng và trong Vành đai 3 vẫn đặt ra nhiều trăn trở của người dân nằm trong khu vực quy hoạch.

Nằm ở vị trí "đất vàng" vùng lõi Thủ đô nhưng nhiều hộ dân phải sống trong những căn tập thể xuống cấp nhiều năm.

Nhiều gia đình chỉ có diện tích 15-20m², nên buộc phải quây tôn, chắp vá và dựng thêm tầng để nới rộng chỗ ở. Trong điều kiện sinh hoạt xuống cấp ấy, họ vẫn cố bám trụ vì sinh kế thuận lợi ngay trung tâm thành phố.

Gắn bó hơn nửa đời người với căn hộ vỏn vẹn 30m2 tại khu tập thể Trung Tự, bà Lan không giấu được sự âu lo khi nghe tin nơi này có thể nằm trong diện phải di dời. Dù không gian sống hiện tại chật hẹp, nhưng lợi thế bước chân xuống đường là có kế sinh nhai khiến bà đắn đo. "Nhà chật chỉ là nơi ngủ, quan trọng là kế sinh nhai. Giờ chuyển ra ngoại thành khang trang hơn nhưng liệu có buôn bán được không? Nghĩ đến viễn cảnh đó, tôi cứ thấp thỏm không yên," bà Lan ngậm ngùi chia sẻ.

Nỗi lòng của bà Lan cũng là tâm trạng chung của bà Minh, một hộ dân đang sinh sống tại phường Hồng Hà – khu vực nằm trong quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Cả đời sống dựa vào bãi sông, buôn bán trong chợ đầu mối, bà Minh đau đáu khi nghĩ đến viễn cảnh phải chuyển ra vùng ngoại thành.

"Dân ở đây đa phần là lao động tự do, sống bám vào cái chợ, cái bến. Giờ rời đi là mất đi nguồn sống. Người trẻ còn đi làm công ty được, chứ những người già như chúng tôi ra vùng ven không biết phải làm gì", bà Minh lo lắng.

Nỗi trăn trở ấy không chỉ khu biệt ở những khu tập thể cũ, mà còn lan rộng ra cả những hộ dân đang sinh sống dọc Vành đai 1,2,3 hay các trục đường huyết mạch dự kiến mở rộng.

Sau khi bàn giao mặt bằng để mở đường vành đai 1, anh Nguyễn Văn Hùng, một hộ dân tại Giảng Võ cho biết, dù đang xây lại nhà nhưng anh vẫn thấp thỏm khi nghe về các quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm. "Gia đình vừa ổn định lại sau giải phóng mặt bằng, giờ chỉ mong quy hoạch của thành phố có tính kế thừa và ổn định lâu dài. Người dân sợ nhất là cảnh vừa xây xong nhà, ổn định chỗ làm ăn thì vài năm tới lại vướng vào điều chỉnh quy hoạch mới", anh Hùng bày tỏ.

Tại các khu vực ven sông Hồng hay các làng nghề nằm trong vùng ảnh hưởng của trục cảnh quan mới, người dân cũng đang sống trong lo lắng sau khi biết thông tin về dự án.

Với đặc thù "nhà là xưởng, ngõ là chợ", các làng nghề lâu đời như gốm Bát Tràng, nỗi trăn trở lớn nhất là nguy cơ bị "đẩy" ra khỏi làng.

"Nghề truyền thống là nghề cha truyền con nối, làm bất kể ngày đêm ngay tại nhà. Nếu phải di dời xưởng ra xa, vừa tốn kém chi phí thuê mặt bằng, vừa mất đi tính linh hoạt, tiện lợi thì e rằng nhiều hộ sẽ bỏ nghề", nghệ nhân Nguyễn Văn Trung tại Bát Tràng chia sẻ.

Trao đổi về quy hoạch Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng, bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Hà Nội, nghệ nhân làng gốm Bát Tràng cho biết, dù chưa nắm rõ chi tiết đồ án, người dân Bát Tràng vẫn đón nhận chủ trương "làng trong phố" với tâm thế đầy kỳ vọng và coi đây là vận hội mới để phát triển giao thương, cộng đồng sẵn sàng ủng hộ phương án bảo tồn lõi di sản kết hợp mở rộng thương mại. Nguyện vọng lớn nhất của người dân lúc này là quy hoạch sớm được cụ thể hóa, tạo hành lang pháp lý rõ ràng để địa phương bứt phá.